Zelf speculaaskruiden maken is echt véél lekkerder dan gebruik maken van kant-en-klare mixen uit de winkel en helemaal niet lastig om te maken. Je hebt er alleen wel een hele berg verschillende potjes specerijen voor nodig…. 

Een korte geschiedenis van speculaaskruiden

“Ben je steeds zoet geweest, wees dan maar niet bevreesd, want dan brengt Sint Nicolaas fijn speculaas!” Zonder speculaaskruiden geen Sinterklaasfeest. Want zonder deze specerijen ook geen kruidnoten, speculaasjes of gevuld speculaas. Het zijn misschien wel de beste kruiden om mee te bakken, want je hele huis ruikt nog dagen naar speculaas. 

De geschiedenis van speculaaskruiden ligt in de 17e eeuw. Dit was een bloeiperiode van de Nederlandse specerijenhandel. De Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) haalde specerijen zoals kaneel, nootmuskaat en kruidnagel uit Azië en dit werd vervolgens opgeslagen in Amsterdam. Men combineerde de specerijen gecombineerd tot een kruidenmix, waardoor de unieke smaak van speculaas ontstond. Omdat specerijen oorspronkelijk kostbaar waren, was alles met speculaaskruiden lang een luxe product. De term ‘peperduur’ komt niet uit de lucht vallen.

Speculaaskruiden, ook wel koekkruiden, is een mengsel van de specerijen kaneel, nootmuskaat, kruidnagel, gemberpoeder, kardemom, anijs, piment en witte peper. Je kan de kruiden in allerlei soorten baksels gebruiken, waaronder speculaas en kruidnoten. 

Het interssante is, dat het dus officiëel geen kruiden zijn, al wordt het wel vaak zo genoemd. Specerijen zijn qua smaak intenser dan kruiden. Ook worden ze gemaakt van andere delen van planten, zoals gemalen wortels, bast of zaad. Kruiden zijn juist het groene gedeelte van de plant. 

Speculaas of speculoos?

Wat is nou precies het verschil tussen speculaas en speculoos? Het belangrijkste ingrediënt van speculaas zijn natuurlijk speculaaskruiden. Zonder speculaaskruiden, mag een speculaasje niet zo heten. Speculoos is ontstaan in België. Onze zuiderburen waren minder bekwaam in de specerijenhandel en bedachten daarom speculoos als tegenhanger van de kruidige Hollandse koek. Deze koekjes bevatten niet het specerijenmengsel dat speculaas zijn smaak geeft. Het koekmengsel van speculoos bestaat namelijk uit tarwebloem, suiker, kaneel en olie. Je gebruikt voor speculoos dus alleen maar kaneel. Minder lekker, maar aan de andere kant hoef je dan ook geen drieduizend verschillende potjes specerijen te kopen om je eigen mix te maken. 

Wat speculoos verder onderscheidt van speculaas is de toevoeging van kandijstroop of gebrande suiker. Tijdens het bakken karamelliseert de suiker, wat voor de karakteristieke smaak van speculoos zorgt. De oorsprong van de naam speculoos is niet duidelijk. Sommigen zeggen dat het speculoos heet omdat het zonder speculaaskruiden wordt gemaakt (de speculaaskruiden zijn dus ‘loos’). Anderen zeggen dat het gewoon een verbastering van het woord speculaas is.

Ik heb in ieder geval liever speculaas en dan het allerliefst met zelfgemaakte speculaaskruiden. Het leuke van speculaaskruiden zelf maken is namelijk dat er geen ‘vaste’ receptuur is. Je kan prima van de ene specerij wat meer nemen en van de andere wat minder als je dat lekker vindt. Zo maak je echt helemaal ‘jouw’ eigen kruidenmix en dus ook een heel eigen speculaas!